ในยุคดิจิทัลที่ข้อมูลไหลเวียนด้วยความเร็วสูง คำว่า “ปั่น” ได้กลายเป็นศัพท์แสงที่ทรงพลังและเต็มไปด้วยนัยทางการเมือง สังคม และวัฒนธรรมบนแพลตฟอร์มอย่างเฟซบุ๊ก การ “ปั่น” ไม่ได้หมายถึงการหมุนเวียนข้อความตามตัวอักษร แต่คือกระบวนการสร้าง การขยายผล และการควบคุมวาทกรรม (discourse) ให้แพร่หลายในพื้นที่สาธารณะออนไลน์ ปรากฏการณ์นี้สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของอำนาจในการผลิตความรู้และความจริงในสังคม ซึ่งไม่ได้ผูกขาดอยู่กับสถาบันดั้งเดิมอีกต่อไป แต่กระจายไปสู่ผู้ใช้ทั่วไปที่สามารถมีบทบาทเป็นทั้งผู้บริโภคและผู้ผลิตเนื้อหาได้พร้อมกัน
ในทางทฤษฎี การ “ปั่น” บนเฟซบุ๊กสามารถวิเคราะห์ผ่านแนวคิดเรื่อง “เศรษฐกิจความสนใจ” (attention economy) ที่ซึ่งคลิก แชร์ และไลค์ คือสกุลเงินใหม่ ผู้ใช้แข่งขันกันเพื่อแย่งชิงพื้นที่ในฟีดข่าว ซึ่งเป็นทรัพยากรที่มีจำกัด การปั่นเนื้อหาใด ๆ ให้ไวรัลจึงเป็นกลยุทธ์เพื่อครอบครอง “ทุนทางสังคม” (social capital) และ “ทุนเชิงสัญลักษณ์” (symbolic capital) ตามแนวคิดของปิแอร์ บูร์ดิเยอ นักสังคมวิทยา กล่าวคือ ยิ่งผู้ใช้สามารถทำให้เรื่องหนึ่ง ๆ ถูกพูดถึงมากเท่าไร อิทธิพลและสถานะทางสังคมของพวกเขาก็เพิ่มสูงขึ้นเท่านั้น ไม่ว่าจะเป็นผู้มีอิทธิพล (influencer) กลุ่มกิจกรรม หรือแม้แต่บัญชีนิรนาม
อย่างไรก็ตาม พลวัตของการปั่นไม่ได้เป็นเพียงเกมการแสวงหาความนิยมเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับแนวคิดเรื่อง “วาทกรรม” ของมิเชล ฟูโกต์ ที่อธิบายว่าความจริงไม่ได้มีอยู่โดยตัวมันเอง แต่ถูกสร้างขึ้นผ่านระบบการพูดคุยและการปฏิบัติที่สังคมยอมรับ เฟซบุ๊กในฐานะพื้นที่สาธารณะได้กลายเป็นสนามรบแห่งวาทกรรม ที่กลุ่มต่าง ๆ พยายาม “ปั่น” ข้อมูลเพื่อกำหนดกรอบการรับรู้ (framing) ของสาธารณชนต่อประเด็นต่าง ๆ ตัวอย่างที่ชัดเจนคือประเด็นทางการเมือง ที่ข่าวสารเดียวกันอาจถูกปั่นในมุมตรงข้ามจนสร้าง “ความจริง” สองชุดที่ขัดแย้งกัน บทบาทของอัลกอริทึมก็เป็นปัจจัยเร่งที่สำคัญ โดยมักส่งเสริมเนื้อหาที่ก่อให้เกิดการมีส่วนร่วมสูง (engagement) ไม่ว่าจะเป็นความเห็นพ้องหรือความขัดแย้ง ซึ่งนำไปสู่การสร้าง “ห้องสะท้อนเสียง” (echo chamber) หรือ “ฟองสบู่ข้อมูล” (filter bubble) ที่ผู้ใช้ถูกปิดล้อมด้วยความคิดที่คล้ายกัน และเสริมแรงให้การปั่นวาทกรรมเฉพาะกลุ่มเข้มข้นขึ้น
ในมิติทางสังคมวิทยา การปั่นบนเฟซบุ๊กยังเป็นเครื่องมือของการเคลื่อนไหวทางสังคม (social movement) ตามแนวคิดการระดมมวลชนแบบใหม่ (digital mobilization) hashtag ต่างๆ ที่ถูกปั่นจนติดเทรนด์แสดงให้เห็นถึงพลังของการรวมตัวแบบออนไลน์ที่ไร้ศูนย์กลาง สามารถสร้างการตระหนักรู้ในประเด็นเร่งด่วนได้รวดเร็ว อย่างไรก็ตาม การปั่นก็มีด้านมืด นั่นคือการเป็นเครื่องมือในการแพร่กระจายข้อมูลบิดเบือน (disinformation) หรือข่าวลวง (fake news) การปั่นแบบมีจงใจอาจสร้าง “ความตื่นตระหนกทางศีลธรรม” (moral panic) หรือการโจมตีบุคคลแบบรุมกระทำออนไลน์ (cyberbullying) ได้ โดยเฉพาะเมื่ออารมณ์ครอบงำการไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล
นอกจากนี้ วัฒนธรรมการปั่นยังสัมพันธ์กับภาวะ “ทุนนิยมเฝ้าดู” (surveillance capitalism) ที่ข้อมูลการมีส่วนร่วมของผู้ใช้ถูกแปลงเป็นมูลค่าเชิงพาณิชย์ การปั่นประเด็นร้อนมักถูกใช้เป็นกลยุทธ์ทางการตลาดแบบไวรัล (viral marketing) เพื่อเพิ่มการมองเห็นของแบรนด์ แต่อีกด้านก็อาจทำให้ประเด็นสาธารณะถูกทำให้เป็นสินค้า (commodification) สื่อออนไลน์หลายแห่งพึ่งพาการปั่นคลิก (clickbait) เพื่อสร้างรายได้จากโฆษณา ซึ่งอาจลดทอนคุณภาพของวาทกรรมสาธารณะลง
ในบริบทไทย การปั่นบนเฟซบุ๊กมีลักษณะเฉพาะตัวจากโครงสร้างสังคมแบบลำดับชั้นและวัฒนธรรมการแสดงออกที่ต้องพิจารณาบริบท การปั่นมักเกิดขึ้นในประเด็นที่สัมพันธ์กับอำนาจ ความเป็นชาติ ศีลธรรม หรือความขัดแย้งทางการเมือง การปั่นอาจทำหน้าที่เป็น “วาล์วนิรภัย” ในการปลดปล่อยความเครียดทางสังคม แต่ในเวลาเดียวกันก็อาจสร้างความแตกแยกและความเกลียดชังได้ บทบาทของ “กลุ่มปั่น” ที่มีลักษณะเป็นกองทัพคีย์บอร์ดก็เป็นปรากฏการณ์ที่ต้องศึกษา ทั้งในแง่ขององค์กรและปฏิบัติการทางวาทกรรม
ท้ายที่สุด ปรากฏการณ์การปั่นบนเฟซบุ๊กท้าทายแนวคิดดั้งเดิมเกี่ยวกับพื้นที่สาธารณะ (public sphere) ของยูร์เกน ฮาเบอร์มัส ที่เน้นการแลกเปลี่ยนอย่างมีเหตุผล เพราะพื้นที่ออนไลน์เต็มไปด้วยอารมณ์และอัตลักษณ์ที่ซับซ้อน การปั่นจึงไม่ใช่แค่เครื่องมือสื่อสาร แต่เป็นปฏิบัติการทางอำนาจที่สะท้อนความขัดแย้งและความปรารถนาของสังคมร่วมสมัย การทำความเข้าใจการปั่นจึงต้องมองBeyondการแบ่งขั้วระหว่าง “ดี” กับ “ไม่ดี” แต่ควรพิจารณาในฐานะกลไกทางวัฒนธรรมใหม่ที่กำหนดว่า ใครมีสิทธิ์พูด อะไรถูกพูด และความจริงถูกสร้างขึ้นอย่างไรในยุคที่ข้อมูลคือสมรภูมิ
Should you have almost any queries concerning wherever along with the way to utilize เพิ่มผู้ติดตาม facebook, you can call us at our site.